VN EN

Nhà lá trong dòng chảy lịch sử

Thứ Bảy, 02/10/2021, 02:43 | Bình luận (0)
Trong tiến trình kiến trúc người Việt ở miền Nam, nhà lá là những thực thể kiến trúc xuất hiện sớm nhất và những ảnh hưởng của nó vẫn kéo dài đến hiện tại.
Trong tiến trình kiến trúc người Việt ở miền Nam, nhà lá là những thực thể kiến trúc xuất hiện sớm nhất và những ảnh hưởng của nó vẫn kéo dài đến hiện tại. Trong bài viết này, chúng ta cùng tìm hiểu một số đặc điểm của nhà lá, hay loại hình kiến trúc gắn liền với hệ thống vật liệu tại địa phương.

Có thể là hình ảnh về cây, ngoài trời và văn bản

Đặc điểm chung của nhóm kiến trúc này là tính tại chỗ của vật liệu và nhân lực. Những công trình nhà ở trong nhóm này gắn liền với chủ nhân không dồi dào về tài chính. Họ sử dụng vật liệu có sẵn tại địa phương, do vậy vật liệu dựng nhà gắn liền với đặc điểm sinh thái của chính địa phương cư trú. Ngôi nhà được dựng nên bởi chính người chủ nhà, hàng xóm hoặc những người thợ trong vùng. Đặc điểm này tương phản với loại hình nhà gỗ truyền thống vốn sử dụng vật liệu từ nhiều địa phương khác, nhân lực đến từ xa (chủ yếu là miền Trung) và thời gian xây dựng dài.

Có thể là hình ảnh về văn bản cho biết 'Quá trình biên đổi nhà rường miên Nam 1975 1955 Modernist 1935 1915 1895 Art Deco 1875 1867. 1855 Cô điêh Pháp 1835 1815 Nhà rường 1795 1775 Note Nhà lá te'


KIẾN TRÚC GẮN VỚI HỆ THỰC VẬT ĐỊA PHƯƠNG
Hệ thực vật địa phương đã cung cấp hầu như toàn bộ những vật liệu để dựng nên những ngôi nhà như thế. Khung làm bằng tre, tràm nước, mù u hay bất cứ loài cây thân gỗ nào mọc sẵn trong vùng. Các loại thân này dễ tìm, dễ khai thác, vận chuyển và xử lý nhưng không bền chắc. Cột được chôn xuống đất, các vị trí khớp nối được bện bằng dây hoặc đóng mộng đơn giản. Lớp phủ (mái và vách) làm từ lá dừa nước và phênh tre có khả năng cách nhiệt tốt.
Dừa nước là vật liệu kiến trúc phổ biến hàng đầu ở địa phương này. Trong bối cảnh vật liệu thân thiện môi trường được ứng dụng trở lại trong kiến trúc, thì vật liệu lá và tre nứa lại lần nữa xuất hiện, nhưng hầu như đã tách rời khỏi đời sống thường nhật mà trở thành một vật liệu được mơ mộng và lãng mạn hóa trong các công trình phục vụ du lịch như một sự hoài nhớ về một miền hoang sơ đã mất.
Trong bức ảnh do Émile Gsell chụp là một ngôi nhà lá ở vùng ven. Lá dừa nước là một vật liệu che phủ phổ biến xuyên suốt trong lịch sử định cư ở vùng miền Nam. Dừa nước là một loại cây mọc trên các bãi lầy và có sẵn ở khắp xung quanh khu vực cư trú. Phần mũi nhọn của chiếc lá được quay xuống dưới để định hướng dòng nước mưa chảy xuống. Các vật liệu làm bộ khung thường là các loại gỗ tạp mọc quanh vùng.

Có thể là hình ảnh về ngoài trời

Một số đặc điểm nổi bật:
Kê tán: Chân cột có thể được chôn trực tiếp xuống đất, nhưng như thế sẽ khiến gỗ tiếp xúc trực tiếp với độ ẩm nên nhanh hư mục. Để khắc phục, người ta kê chân cột trên tảng đá, hay trong trường hợp ngôi nhà này là trên hai viên gạch ống (hay bất cứ vật rắn nào người chủ có thể tìm thấy). Ảnh: Vũ Bùi
Nền đất nện: Trước khi xây nhà, người ta cần một khoảng thời gian để chuẩn bị nền đất. Nền này được đắp bằng đất sình (đất bùn - trầm tích hạt mịn tích tụ dưới đáy sông, mương rãnh), phơi khô dưới nắng và nện chặt. Để khai thác đất sình, người ta dùng một dụng cụ gọi là cây cạp đất, từ đó hình thành một động từ phái sinh là cạp trong câu thành ngữ Nghèo thì cạp đất mà ăn (làm nghề cạp đất) ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Ảnh: Vũ Bùi
Đất lên vảy rồng: Nếu chủ nhân đi lại liên tục trong một thời gian dài, nền đất đùn lên thành từng cụm đất nhô tròn, cỡ bằng trứng gà, bóng loáng. Hiện tượng như thế được những chủ nhà mà chúng tôi phỏng vấn gọi là đất lên vảy rồng, được họ diễn dịch như một tín hiệu may mắn, báo hiệu khả năng phát đạt của chủ nhà trong tương lai.
Credit: Tiến trình kiến trúc miền Nam (Bài 2. Nhà lá)
- Tản Mạn Kiến Trúc
Tin liên quan
Các khóa học liên quan
Khóa Học Tư Duy Thiết Kế
6,000,000đ
Khoá học 7 môn học khai phóng - Liberal arts
6,000,000đ
Chương trình Sáng tạo thời trang
6,000,000đ
Bình luận
0 bình luận