[Review] Workshop Fashion as a response: Cuộc phẫu thuật văn hoá thời trang

Bạn có thể cho rằng lịch sử nhàm chán với những số liệu khô khan. Nhưng bạn sẽ nhận ra mình hoàn toàn sai lầm khi đến với Workshop Fashion as a response: Cuộc phẫu thuật văn hoá thời trang do Vietnam Fashion Academy (VFA) phối hợp cùng Giáo sư Amanda Hallay từ trường LIM College (New York) vào ngày 9,10,11/12/2016 vừa qua
4 Jan 2017

[Review] Workshop Fashion as a response: Cuộc phẫu thuật văn hoá thời trang

Thời trang song hành cùng lịch sử phát triển của loài người. Bắt đầu chỉ là thứ để che chắn cơ thể, thời trang đã và đang tiến một bước rất xa so với điểm khởi đầu của nó. Không chỉ phản ánh quan niệm thẩm mỹ, nó phản ánh những biến động chính trị, xã hội, kinh tế, và một khía cạnh nào đó, tâm lý học con người. Bạn có thể cho rằng lịch sử nhàm chán với những số liệu khô khan. Nhưng bạn sẽ nhận ra mình hoàn toàn sai lầm khi đến với Workshop Fashion as a response: Cuộc phẫu thuật văn hoá thời trang do Vietnam Fashion Academy (VFA) phối hợp cùng Giáo sư Amanda Hallay từ trường LIM College (New York) vào ngày 9,10,11/12/2016 vừa qua. Buổi workshop đưa bạn ngược dòng thời gian trở về với buổi ban sơ thời trang của loài người thời kỳ Lưỡng Hà đến thời kỳ Hollywood những năm 1940s.
Ngày 1: Bình minh của thời trang – Văn hoá Lưỡng Hà và Ai Cập cổ đại

w7

Chuỗi workshop bắt đầu từ cuối thiên niên kỷ thứ 4 trước Công nguyên, khi nền văn minh Lưỡng Hà được tạo lập. Theo Giáo sư Amanda Hallay: “Nhiều nơi dạy lịch sử sẽ không đi xa đến vậy. Nhưng nghiên cứu lịch sử thời trang mà bỏ qua giai đoạn này cũng giống như đọc một cuốn sách mà bỏ qua chương đầu. Bạn sẽ không hiểu được mọi thứ bắt đầu như thế nào”. Kiến trúc phát triển kéo theo thời trang phải thay đổi để phù hợp với những toà nhà màu sắc. Thời kỳ này nổi bật với chiếc váy Kanalike cùng với các phụ kiện bằng vàng. Con người bắt đầu sử dụng thời trang như một cách khẳng định vị trí xã hội của mình.
Thời kỳ Ai Cập cổ đại đưa thời trang lên một tầm cao mới khi dệt nên vải linen đầu tiên của nhân loại. Bốn loại trang phục quan trọng nhất trong thời kỳ này: shenti, kalasiris, procardium, và nemis. Trang sức được chế tác tinh xảo hơn với đặc trưng chiếc vòng cổ (Usekh hay wesekh) hoạ tiết chim ưng, rắn hổ mang, con ong. Văn hoá Ai Cập chưa bao giờ là cũ đối với những người yêu thời trang.
Bạn sẽ hiểu sự phát triển của xã hội ảnh hưởng thời trang một cách sâu sắc và cách lịch sử gợi cảm hứng cho các nhà thiết kế hiện đại. Buổi học đầu tiên khép lại với sự chấm dứt đế chế La Mã cùng cội nguồn của chiếc váy (skirt), áo peplum, … và cả một trong những trang phục có sức ảnh hưởng nhất mọi thời đại: Tunic.
Ngày 2: Thế kỷ 18: Từ phong cách Rococo đến cuộc cách mạng Pháp

w3

Bạn có biết vì sao thời trang thế kỷ 18 lại khá “loè loẹt” với những chiếc váy phồng phô trương? Nếu nghiên cứu thời trang độc lập với phần còn lại của hệ tư tưởng, bạn sẽ không bao giờ hiểu được. Bởi lẽ, như Giáo sư đã nhấn mạnh liên tục trong suốt chuỗi workshop: “Thời trang không phải là sự cô lập. Nó là sự phản hồi!”, phản hồi lại biến động của xã hội, kinh tế, chính trị.
Thế kỷ của khoa học và kỹ thuật phát triển đã tạo nên phong trào tôn thờ “man-made”. Con người được đặt vào trung tâm xã hội, những thứ do con người tạo nên được xem là thời thượng. Những chiếc váy phồng thách thức kỹ thuật thời trang, những kiểu nón càng kỳ dị càng chứng tỏ tài năng con người. Và tất nhiên, màu sắc dùng trong thời kỳ này phải là những màu “man-made”, chủ yếu tone pastel. Tầng lớp giàu có khoe mẽ tiền bạc qua những công trình kiến trúc lộng lẫy làm choáng ngợp cả hậu thế. Và Runway 2016 đánh dấu sự trở lại của hoạ tiết thêu thời kỳ này. Phong cách Rococo khiến Pháp trở thành “cái nôi thời trang”, và cũng từ đây, nước hoa Pháp nổi tiếng toàn thế giới.
Và khi sự phân biệt giai cấp ngày càng sâu sắc, cách mạng vô sản sẽ xảy ra. Phong trào “cuồng sát tư sản” từ Cách mạng Pháp chấm dứt Rococo, không còn váy phồng lộng lẫy, không còn sự xa xỉ. Và thời trang, lại một lần nữa, phản hồi lại chính trị, đánh dấu sự quay trở lại của thời La Mã cổ đại. Bạn thấy đấy, vòng quay của thời trang bắt đầu, và những BST hiện nay đều lấy cảm hứng sâu sắc từ quá khứ.
Ngày 3: Thời kỳ thịnh vượng thời trang Hollywood
29/10/1929, cả thế giới rơi vào cuộc Đại Suy Thoái với sự sụp đổ của Wall Street. Nhưng tại sao đây lại là thời kỳ thịnh vượng của thời trang Hollywood? Thời trang chịu sự tác động của kinh tế và thể hiện tâm lý học con người. Họ tuyệt vọng! Tất cả những gì họ có là 50cents để xem một bộ phim để thoát khỏi thực tại tàn khốc trong vài tiếng đồng hồ. Họ cần hy vọng, họ cần nhìn những thứ lấp lánh, những thứ giúp giấc ngủ của họ mỗi tối sáng sủa hơn. Đó là lý do trang phục Hollywood những năm 1930 đều thể hiện sự lấp lánh, lộng lẫy và xa xỉ.
Sự nữ tính yểu điệu ấy nhanh chóng được thay bằng sự mạnh mẽ khi Thế chiến II bùng nổ năm 1939. Hemline được nâng cao, phụ nữ cần sự gọn gàng để làm việc. Chính sách tiết kiệm vải cho chiến tranh càng thách thức sự sáng tạo của con người. Quần áo bị tiết giảm, họ đầu tư cho phụ kiện, và ta thấy thấp thoáng sự trở lại của phong cách Rococo.
Lời kết
w4
Với quan niệm lịch sử chỉ là môn học phụ, rất ít nơi chú trọng đào tạo môn lịch sử thời trang. Khá nhiều bạn tham gia ban đầu khá hoang mang và cho rằng workshop sẽ chỉ liệt kê các loại trang phục trong từng thời kỳ. Thế nhưng, bằng cách xâu chuỗi các sự kiện lịch sử trong suốt sự phát triển xã hội loài người, Giáo sư lần lượt lý giải cội nguồn các loại trang phục phổ biến cũng như cách các nhà thiết kế hiện đại lấy cảm hứng từ quá khứ: BST Haute Couture 2004 của John Galliano đưa thời trang Ai Cập cổ đại lên đỉnh cao nghệ thuật; Runway 2016 đánh dấu sự trở lại của hoạ tiết thêu Rococo; … Workshop đặt thời trang trong sự tương quan với các yếu tố kinh tế – xã hội – chính trị để trả lời câu hỏi mấu chốt: Điều gì khiến một xu hướng hình thành và phát triển?
Chuỗi Workshop Fashion as a response kết thúc với sự đánh giá cao của những người tham gia. Một bạn chia sẻ: “Mình không nghĩ thời trang lại có sự liên hệ đến nhiều vấn đề như vậy. Trước đây chỉ lên mạng tìm hình nào đẹp đẹp, thấy ghi trong thời kỳ đó thì post lên thôi!”. Một bạn khác cũng hào hứng: “Mình thật sự rất bất ngờ. Cảm giác người xưa thật tài năng, họ sáng tạo ra mọi thứ. Chúng ta bây giờ đều lấy cảm hứng từ họ!”. Một chủ shop thời trang với kinh nghiệm hơn chục năm trong nghề đồng ý rằng, “bất cứ ai làm thời trang đều nên nghiên cứu về lịch sử thời trang, nếu muốn làm thời trang chuyên nghiệp hơn. Hiện nay thị trường chủ yếu tự phát, kinh doanh theo kiểu “ăn xổi ở thì”. Nhưng khi thị hiếu phát triển, thì sự chuyên nghiệp sẽ là yếu tố quyết định bạn sẽ bị đào thải hay ở lại.”
Người làm thời trang không thể xem thời trang là một bộ môn nghệ thuật độc lập với sự phát triển của xã hội. Bởi lẽ, như Giáo sư Amanda Hallay liên tục nhấn mạnh: “Thời trang không phải một hòn đảo cô lập. Nó là sự phản hồi!”.
Chuỗi Workshop Fashion as a response: Cuộc phẫu thuật văn hoá thời trang kết thúc với sự tham gia nhiệt tình của các bạn yêu thời trang. Lịch sử cho ta một cách nhìn hoàn toàn khác. Cuối cùng thì chúng ta đã có thể trả lời cho câu hỏi “Thời trang có từ đâu?”.Cảm ơn Giáo sư đã cho chúng ta hiểu rằng, thời trang không chỉ là quần áo đẹp, đó là “văn hoá thời trang”. Từ bây giờ, mỗi khi nhìn vào thời trang, chúng ta đều nhớ đến câu “thần chú”: “Fahsion is not an island. It’s a response!”.
Năm 2017 hứa hẹn nhiều workshop chuyên môn từ VFA. Hẹn gặp lại các bạn!
-VFA-

Leave a Reply